TÜBİTAK 2209-A · İstanbul Üniversitesi
Haz mı, ihtiyaç mı? Gençler neden harcıyor?
Üniversite öğrencilerinin hedonik ve faydacı tüketim eğilimlerinin sosyoekonomik belirleyicileri
Tüketim artık yalnızca ihtiyaç gidermek değil; kimlik kurmanın, bir yere ait hissetmenin ve statü göstermenin aracı. Bu projede, İstanbul'daki üniversite öğrencilerinin harcamalarının ne kadarının fayda, ne kadarının haz ve sembolik anlam arayışından geldiğini sahadan toplanan veriyle ölçüyor; bunu gelir, aile ve üniversite gibi sosyoekonomik faktörlerle ilişkilendiriyoruz.
Cevap aradığımız sorular
- 01Gelir düzeyi, burs ya da çalışma durumu öğrencinin harcamasını hazza mı yoksa ihtiyaca mı yöneltiyor?
- 02Ebeveyn eğitimi ve devlet/vakıf üniversitesi farkı tüketim tarzını nasıl şekillendiriyor?
- 03Kendini toplumda ve kampüste daha yukarıda gören öğrenci daha mı hedonik tüketiyor?
- 04Hazza dayalı tüketim gerçekten daha mutlu ediyor mu?
Yöntem
Kuramsal çerçeve
Bataille'ın “üretken olmayan harcama” ve Baudrillard'ın “göstergelerin tüketimi” kavramlarını, Becker'ın rasyonel tercih yaklaşımıyla karşı karşıya getiriyoruz.
Ölçüm
Geçerliliği kanıtlanmış Hedonik–Faydacı Tüketim Ölçeği, öznel mutluluk ölçeği ve MacArthur Öznel Sosyal Statü Merdiveni (toplum + üniversite içi uyarlama).
Örneklem
İstanbul'daki devlet ve vakıf üniversitelerinden, fakülte bazında orantılı tabakalı örnekleme ile en az 400 öğrenci; pilot çalışmayla doğrulanmış anket.
Analiz
STATA ile veri temizleme, tanımlayıcı istatistikler, ANOVA ve korelasyon analizleriyle grup farklarının ve ilişkilerin test edilmesi.
Yol haritası
- Eyl 2025İstanbul Üniversitesi etik kuruluna başvuru
- May 2026TÜBİTAK 2209-A proje desteği onayı
- 19 Eyl 2026Etik kurul onayı ✓
- Eki – Kas 2026Anket tasarımı, örneklem planı & pilot çalışma
- Ara 2026 – Mar 2027Çevrimiçi ve yüz yüze veri toplama
- Nis 2027Veri kodlama & temizleme
- May 2027Ekonometrik analiz
- Haz 2027Bulgular & raporlama
Rolüm
Projenin araştırmacısı olarak anket tasarımı ve etik süreçten, saha çalışması ve örneklem yönetimine, ekonometrik analiz ve bulguların yorumlanmasına kadar her aşamada yer alıyorum. Ekip: Yiğit Evren Omaç ve Yağmur Köysüren · Danışman: Dr. Gülşah Kocakaya.